HET CENTRUM VAN DE AARDBEI 

De veiling van Hoogstraten bestaat 75 jaar, een jubileum om trots op te zijn. Sinds jaar en dag staat de veiling bekend om haar aanbod van aardbeien, zelfs mogen we Hoogstraten de absolute aardbeienstad noemen. Wie denkt dat aardbeien alleen in de vroege zomer lekker zijn, heeft het mis.

Het begon in 1933 heel kleinschalig, in de samenwerkende vennootschap Katholieke Veilingsvereniging der Noorderkempen. De nieuwe veiling ging zich voornamelijk op seizoensproducten richten. Telen gebeurde op dat moment nog kleinschalig, van grote hoeveelheden aardbeien kon nauwelijks sprake zijn. De bekendheid van Hoogstraten als aardbeiencentrum groeide en de telers gingen zich meer en meer specialiseren. We ontmoeten commercieel manager Jan Engelen die ons over het enorme complex (24 hectares, waarvan 8 hectares bebouwd) rondleidt. Onderweg geeft hij ons uitleg. "Het succes van de aardbeien is in Hoogstraten en omgeving begonnen als opbloeiende neventeelt, maar dat is niet altijd zo geweest. In de begintijd stond de veiling vooral bekend om zijn augurken. Deze productie verplaatste zich langzaam naar landen als Duitsland, Polen en China. De plaats werd vrijwel direct door aardbeien ingenomen, de terroir is er perfect voor." Voor enkele telers is de aardbei nog steeds een nevenactiviteit, hoewel het merendeel van de bedrijven zich voor de volle honderd procent op deze vruchten hebben gericht. "De aardbei is geen gemakkelijk gewas om te telen, je hebt te maken met een tere vrucht die beperkt houdbaar is. Het is ook een duur proces. De teler begint met de aankoop van zijn planten en maakt hiervan stekjes. Het duurt al minimaal een jaar voor hij een eerste oogst heeft."

Strenge selectie

Er mag met recht gezegd worden dat de Veiling Hoogstraten dé aardbeienveiling van België is, zelfs op het Europese veld is het een belangrijke speler. Van de volledige Belgische productie, passeert 54% deze veiling. Vorig jaar werden in Hoogstraten 21 miljoen kilo aardbeien aangevoerd. Zou je die naast elkaar leggen, dan kan je daarmee een wereldstad bedekken.
Wanneer je een aardbei bent, kom je niet zomaar in Hoogstraten terecht. Aan product en productie worden strenge eisen gesteld. Zo is er de GlobalGAB, een strenge certificering, die ondermeer voor duurzaamheid van het product tot aan omstandigheden van het personeel staat. Veiling Hoogstraten heeft zelf ook een lastenboek waaraan de aardbeien moeten voldoen, willen ze het predikaat "Hoogstraten" krijgen. De vruchtjes moeten op de juiste manier worden gesorteerd en ze moeten uiteraard de juiste mooie rode of oranjerode kleur hebben. De telers worden gecontroleerd of ze aan alle normen van dit lastenboek voldoen. Er zijn een drietal kwaliteitsklassen in het bovensegment. De extra, de EE en de TOP. Vanzelfsprekend gaat het bij de TOP-selectie om de beste aardbeien denkbaar, ze vormen de crème de la crème. Aardbeien die niet in de genoemde klasses komen, worden ingedeeld in de kwaliteit. Daarnaast bestaan er sorteringen op grootte. De grootste vruchten hebben het kaliber 4A en meten ongeveer 45 millimeter doorsnede. De kleinste heet kaliber C en heeft een doorsnede van ongeveer 18 mm. De teler is in principe zelf verantwoordelijk voor de classificatie, maar die wordt altijd door een keurmeester gecontroleerd. Is deze het niet met de teler eens, dan wordt de partij gedeclasseerd, de klanten van de veiling moeten blind op de classificatie kunnen vertrouwen. Bij de TOP-klasse is de controle nog strenger, want als de aangevoerde kwaliteit niet TOP-waardig is, kan de teler worden beboet. Volgens Jan is dit niet altijd gemakkelijk voor de teler. "Hijzelf weet wel welk aardbeitje bij welke klasse hoort, het is echter niet gemakkelijk om dit aan zijn plukkers uit te leggen."

Niet alleen in de zomer

De meeste aardbeien worden in de middag, direct na het oogsten aangevoerd. Ze worden gecontroleerd en gaan vervolgens een nacht in de koeling van 2°C, dit omdat de aardbeitjes zich het beste op deze temperatuur laten vervoeren. De volgende dag worden ze nogmaals gecontroleerd. Dit is het moment dat eventuele inkopers naar de vruchten kunnen komen kijken. Vroeger zat de veilingzaal vol met inkopers, wordt nu veel gehandeld via het internet. Daarvoor zijn alle Belgische veilingen electronisch aan elkaar gekoppeld. De ouderwetse veilingklok werd verruild voor een high-tech computerscherm. De verkoop start om tien over half negen in de ochtend tot kwart over negen. De grote hal staat dan vol met aardbeien, een uur later is de hal praktisch leeg en de enige referentie aan de koningsvruchten is dan de heerlijke zoete geur. Door een goed traceersysteem, is het mogelijk om precies na te gaan van welk veld een bakje komt.
Wie denkt dat kwaliteitsaardbeien alleen in de zomer verkrijgbaar zijn, heeft het mis. Onze gastheer geeft ons uitleg: "Wat mij verbaast, is dat veel vakmensen in de pâtisserie of keuken denken dat Belgische aardbeien slechts beperkt verkrijgbaar zijn. Dat is niet waar, er zijn twee pieken. Dat aardbeien in mei en juni erg lekker zijn, weten de meesten wel. Toch is er nog een piek in september en oktober, waarin de kwaliteit soms zelfs nóg beter is." Rond Hoogstraten is de aardbei trouwens vrijwel altijd aanwezig, alleen rond februari staat de productie bijna stil. Slechts 20% van de Hoogstratense aanvoer is voor de Belgische markt bestemd, het exportaandeel is dus bijzonder hoog. Dagelijks rijden er vele koelwagens naar Rungis en Scandinavië. En ook in Rusland komt de aardbei vanuit Hoogstraten terecht, het zomerkoninkje is in Moskou bij wijze van spreken bijna zo duur als goud.

Rassen

De Veiling Hoogstraten biedt een aantal soorten aardbeien. Nieuwe ontwikkelingen worden aangedragen door het proefcentrum in het nabijgelegen Meerle. Daar worden nieuwe rassen getest op hun eigenschappen. De Elsanta scoort in Hoogstraten nog steeds bijzonder hoog. Het is een smakelijk ras met een mooie beet en lange houdbaarheid. De Sonata heeft een zachter huidje en is een beetje oranjerood van kleur. De Figaro heeft dezelfde kleur, maar is wat groter en dikker. De Darselect is qua uiterlijk wat langwerperiger dan de Elsanta en is ook wat teerder. De nieuwste soort in Hoogstraten is de Clery, een middelgrote aardbei die een vroegere en langere productie dan de Elsanta kent. Nu we over de achtergronden van Hoogstraten weten, hoeven we niet meer over verre grenzen te zoeken. Gelukkig wordt "Hoogstraten" voortaan als merk geprofileerd, zodat u de naam zelfs op kleinverpakkingen tegenkomt.

Veiling Hoogstraten

Loenhoutseweg 59 - Hoogstraten
T 0032 33 40 02 11
www.hoogstraten.eu

16-4-2010 @ 13:43