COURGETTE

Op slechts een steenworp afstand van ons redactiekantoor ligt het plaatsje Broechem, waar zeer veel tuinders te vinden zijn. Frans Martens is één van hen, hij is een specialist op het gebied van courgette.

Een tractor zoeft ons op volle snelheid voorbij. De lading is een pallet vol met groene courgettes, we zitten dus goed. Het is juist de oogstperiode als we het bedrijf bezoeken. We leren dat tijd één van de belangrijkste factoren is bij het telen van courgette. In 1987 startten Frans en zijn vrouw Monique met het kweken van sla en tomaat. Om het bedrijf uit te breiden, werd gezocht naar een groente die daarbij kon passen. Voor Frans was courgette een mooie keuze."Toen ik rond de eeuwwisseling met courgettes begon, was de groente in opmars. Er was veel vraag naar en zoveel aanbod was er toen nog niet. Het mooie is dat je ze met weinig middelen goed kan telen."

Grond
Het begint natuurlijk bij de grond, we vinden hier een zand-kleigrond. Deze grond is bewerkt, dat wil zeggen dat de kale grond wordt bemest met stalmest en is omgeploegd. De natuur speelt een zeer grote rol in het leven van de tuinder, toch helpt Frans deze graag een handje. Er is een irrigatiesysteem aangelegd, de zogenaamde T-tape. Stelt u zich deze voor als een dunne fietsband met hele kleine gaatjes. Op warme en droge dagen stroomt het water met een druk van 1 bar door de band en druppelt het vocht langs de wortels van de planten. Eventueel kan het water extra worden gevoed met kalk of potasnitraat, dat boordevol mineralen zit. Maakt Frans hier gebruik van, dan is het slechts in zeer lage hoeveelheden: maximaal 20 kg voedingsstoffen op 10.000 liter water. De tuinder kan zien dat de planten extra water nodig hebben, de bladeren zijn dan namelijk een stuk donkerder. De courgetteplanten staan op kleine bermpjes met zwarte folie. Frans geeft meer uitleg: "De plantjes staan op de heuveltjes omdat dan het regenwater beter weg kan lopen. Een courgette groeit namelijk omhoog tot deze te zwaar wordt, dan valt hij op de grond. Op de grond kan de courgette krom groeien of beschadigen. Je ziet het niet, maar het land loopt ook schuin af. Zo heb je een goede afwatering. De zwarte folie zorgt ervoor dat de warmte behouden blijft. Hoewel zwart warmte vasthoudt, ben ik begonnen met een test. We gaan kijken wat het resultaat is met witte folie. Het is de bedoeling dat de zon weerkaatst op de folie en dat er zo meer bladgroenkorrels aangemaakt worden. Dit staat weer voor een betere groei van de vrucht."

            

De groei
Frans koopt zaden aan en laat ze vervolgens kiemen bij een plantenkweker. Deze zorgt ervoor dat het plantje begint te groeien. Onze teler geeft zelf aan hoever hij zijn plantje laat groeien voordat deze over wordt geplaatst naar de volle grond. Frans: "We kiezen altijd voor planten met twee lobblaadjes en één volwassen blad. Deze planten we handmatig in de grond." Het handwerk zal een flinke klus zijn, maar maakt een blaadje meer of minder zoveel uit? "Als de plantjes in een meer volgroeide staat aankomen, heb ik kans dat weer en wind alles stuk maken. En wat dat handmatige betreft, ik heb niet zoveel land, dus het is niet rendabel om een machine in te zetten. Moest ik het wel machinaal doen, dan zou ik toch moeten kiezen voor kleine plantjes. De machine zou de grote planten beschadigen." Dat Frans een kleinere teler is, blijkt uit het feit dat hij slechts drieduizend plantjes heeft. Alhoewel wij dat erg veel vinden, kunnen op één hectare negenduizend planten plaatsnemen. De plantjes worden vanaf april tot juli geplant. Na vier à vijf weken kunnen de courgettes worden geoogst. Zoals altijd is dit afhankelijk van het weer. In de planten komen knopjes waaruit de bloemen groeien. De mannelijke takken hebben stengels en de vrouwelijke dragen de courgettes. De bijtjes zorgen voor de bestuiving. Op het veld heeft Frans geen extra bijenkorven staan. "In deze streek zitten veel imkers, dus bijen heb ik gratis. Soms komt het wel eens voor dat een bloempje niet goed is bevrucht. Dat zie je aan de courgette, die is dan misvormt en nauwelijks verkoopbaar. Maar dat is een uitzondering." De bloemen staan maar enkele uren per dag open, op dat moment moeten de bijen hun werk doen. Zodra de temperatuur zakt, sluiten de bloemen zich. Dan kan het groeien beginnen en dat gaat snel. In onze introductie vertelden we al dat tijd een belangrijke factor speelt. Onze gids weet het beter te verwoorden: "Als het goed weer is, kunnen wij alleen het eerste biertje op het terras meepakken. We hebben geen tijd voor de tweede, want dan moeten we oogsten." Nu lijkt dit overdreven, maar dat is het niet. We zien twee courgettes met een verschil van een etmaal. De plant is echt een supergroeier. "Dat vind ik ook het leuke van courgettes telen. Je hebt heel snel heel veel resultaat. Zo ben je ook trotser op je werk."

Een gezonde plant leeft vijf tot zes weken en geeft in de zomermaanden ongeveer 23 vruchten. Bloeit de plant later of is het gewoon wat kouder, dan loopt de opbrengst terug tot zeven stuks. Een topplukker weet 800 courgettes per uur af te snijden. Met een scherp mesje wordt de vrucht van de plant gesneden. Er wordt elke dag geoogst, alleen zo komen de meest ideale courgettes van het land met het juiste formaat.

Size does matter...
De grootte van de courgette doet er volgens Frans wel degelijk toe. Hij laat ons de ideale maat zien en geeft uitleg. "De ideale lengte is 21 tot 35 cm met een goede dikte. Op die manier passen er veertien in een krat, ze heten niet voor niets de veertieners. Dat zijn de meest gewilde. Het spreekt voor zich dat er ook twaalvers en zestieners bestaan. De echte joekels gaan in een groentenkrat en worden per kilo verkocht." We vragen hoe het zit met de populaire mini-courgettes. "Veel mensen denken dat dit jonge courgettes zijn. Dat is niet waar, het is een totaal ander ras. Wij telen hier twee gewone courgetterassen, de Mirza en de Prunella. Er zijn tientallen soorten, maar deze rassen zijn bijzonder geschikt om in volle grond te telen. Anderen zijn weer beter om in de kas te telen."  Frank teelt eveneens bolcourgettes, zowel groene als gele. De gele variant is nog niet zo populair als haar groene broertje. Het verschil tussen de gewone en de bolcourgettes kan men, buiten de vrucht, ook herkennen aan het blad. De gewone courgette heeft een witte print die het ronde nichtje niet heeft.
Bij de sorteerafdeling is Monique bezig. Zij sorteert samen met wat andere dames alle courgettes. De eerder genoemde misvormde, zijn slechts enkele dagen houdbaar, meestal worden deze door de plukker op het land achtergelaten, maar toch is er soms vraag naar. De voedingsindustrie gebruikt ze in diepvriesgroenten. Zij versnijden de courgette en vriezen deze onmiddellijk in. Op het veld vinden we prachtige courgettebloemen, die in onze ogen veel meer op moeten brengen dan courgette. Frans: "De bloemen leveren op de veiling inderdaad meer op, maar het is veel arbeidsintensiever. De bloemen moeten in alle vroegte geplukt en verpakt worden. Nog dezelfde ochtend moeten ze bij de veiling zijn. Dat is voor mij een dik uur rijden. Courgettebloemen zijn meer weggelegd voor telers die vlakbij de veiling wonen."

Nr 876
Frans werkt bewust volgens het Flandria label."Deze organisatie heeft goede uitgangspunten waar wij graag in mee gaan. Deze punten gaan zowel over bestrijdingsmiddelen als over de verkoop. Het is een coöperatieve organisatie die zorgt dat ik mijn afzet heb." Elke doosje of kratje is perfect te traceren door de sticker die erop zit. Hier vinden we drie getallen. Het eerste getal is de week, het tweede getal is de veilingdag van die week, dus een drie staat voor woensdag. Het derde getal is het nummer van de teler. Frans en Monique dragen 876. Als de courgettes geoogst en op de veiling gearriveerd zijn, brengen ze één nacht in een speciale koelcel door. Hier krijgen ze de tijd om te acclimatiseren. We vragen nog even over de bestrijdingsmiddelen en ziektes die courgettes kunnen krijgen. "De meest voorkomende ziektes zijn bladluis, wortelziektes en meeldauw. Natuurlijk komt het wel eens voor, maar bij mij niet al te vaak. De zaden die wij gebruiken, hebben zelf al een soort van vaccinatie in zich. Voor luis is het wel oppassen, deze beestjes kunnen virussen bij zich dragen." De pallets stapelen zich op, voor ons tijd om te gaan. Oh, hoe Frans en Monique hun courgettes zelf het liefste eten? "Lekker als soep of even vlug in de wok."

Frans Martens
Mollentstraat 37, Broechem
tel. 0032 3485 8074

21-1-2010 @ 09:30