Herfst 2000

Het onderwijssysteem
De discussie is onlangs in Nederland weer in alle hevigheid opgewaaid. Dure onderzoeken hebben uitgewezen dat de koksopleiding niet aansluit op de praktijk. Daar waren geen experts voor nodig geweest, want u en ik hadden dat de bobo'ook wel kunnen vertellen. Leerlingen weten nauwelijks dat een platvis plat is, laat staan dat je met die enge dingen mooie gerechten kunt maken. Waar ligt de schuld? Volgens mij een complex gegeven, want het systeem, de school, het kind, zijn ouders en onze maatschappij dragen allemaal hun steentje tot de rampzaligheid bij.

Het systeem deugt niet.
Onderwijssystemen worden nooit bedacht door mensen die de wensen en behoeftes kennen, maar door ambtelijke vergaderaars die tussen de middag een glas melk plus twee broodjes kaas degusteren. Hun ideeën worden gevoed door een lobby van belanghebbenden, maar helaas niet of nauwelijks door de belanghebbenden uit de praktijk.

En ook de school deugt niet.
Een tijdje geleden kreeg ik een rondleiding in de keuken van een gereputeerde hotelschool, toen de groentenboer binnenkwam. Met grote zakken geschilde aardappelen. De leerlingen op die school mogen dus zelfs niet meer weten hoe een knol ruikt of hoe je die schillen en pitten moet. En dan is er de leraar. Ik ken leraren die met hart en ziel met hun leerlingen en de materie bezig zijn. Ze hebben een vuur in zich dat ze op hun pupillen overbrengen. Alle handicaps die door politici en bobo'worden bedacht, weten zij te compenseren of te omzeilen. Het zijn de zeldzame leraren waar koks, jàren nadien, nog steeds over praten. Helaas, een deel van het lerarenkorps wordt uitgemaakt door doffe schimmige figuren die zich liever ziek melden dan dat ze met hun boys de bossen intrekken om te laten zien hoe een paddestoel groeit. Ze onderwijzen de kinderen uitsluitend in hun sociale rechten. Je mag zoveel uur werken, je mag dit en je hebt recht op dat. Plichten komen in die klas niet ter sprake. Terwijl juist die plichten op de latere werkplek de hoofdrol zullen spelen. Ik vraag me af of dit soort leraren wel eens stilstaat bij de enorme morele verplichtingen die bij het toevertrouwen van kinderen behoren. Ach, de briljante leraar en de onbenullige, beiden verdienen ze hetzelfde salaris. Terwijl sommige schooldirecties de onbenullen met promotie belonen, want in hen steekt geen gevaar.

Ook de gemiddelde leerling deugt niet.
Maar daar kan de leerling niets aan doen, want hij is niet zo geboren.Wanneer een klas een horecabeurs bezoekt, stort zevenennegentig procent zich op de bitterballen. Slechts een enkeling heeft oog voor de nieuwigheden die er te zien zijn. De leerling weet niet beter. Hij is door zijn ouders en de maatschappij zo opgevoed. Hij vindt alles heel gewoon en is te jong om te beseffen dat hij een opleiding nodig heeft. Hij is te jong om te beseffen voor welk vak hij wordt opgeleid en wat hem later te wachten zal staan. Heel de wereld is voor hem één snoepwinkel, waarvan hij de sleutel in handen heeft. De leerling is in gedachten bezig met zijn toekomstige Golf-gé-té-ietje met twee grote luidsprekers op de hoedenplank, want zodra hij werkt is dàt het ultieme doel. Het systeem, met al zijn schuldigen, zorgt voor een schrijnend resultaat. Veruit de meeste leerlingen haken af en kiezen uiteindelijk een ander beroep. Pure verspilling van tijd, talent en geld is dat. De kleine minderheid die niet afhaakt, komt in een wereld terecht waarin hij helemaal opnieuw moet beginnen, want hij heeft op school niet geleerd wat de praktijk vereist. Ook dat is pure verspilling. Is er een alternatief? Ja, dat is er. Kijk maar naar de middeleeuwen, waar de gildes en vakmensen zich ontfermden over jong talent. De gildes raakten nadien uit de mode, maar tot pakweg 50 jaar geleden bleef het onderwijssysteem quasi onveranderd: professionals zorgden zèlf voor de toekomst van hun vak. Pas toen de wereld zich ging opdelen in "specialisten", werd de opvoeding van kinderen aan "gespecialiseerde opvoeders" (lees: overheid, scholen en leraren) overgelaten. Ouders en vakmensen, zij die in de loop der eeuwen altijd de opvoeders waren, zijn dat niet meer. Willen dat ook niet meer zijn, want ze hebben er geen tijd voor. En zo staan we waar we nu staan: een volk krijgt de kinderen dat het verdient. Willen we beter verdienen? Dan zullen we onszelf weer eens met de opvoeding moeten bemoeien. Maar ik vrees dat dit niet gaat gebeuren. Liever geven we het probleem weer in handen van ambtelijke vergaderaars, want daar sussen we ons heilzame geweten mee. En zo is de cirkel weer rond.

Meesterkoks BV
In Saisonnier Winter 98/99, nog geen twee jaar geleden dus, gaf ik in deze "Overpeinzingen" mijn mening over het Gilde van Nederlandse Meesterkoks en de ondernemersdrang van dit gilde. Ik schreef onder andere: "Het clubje ruikt het grote geld en smeedt met ongebrijdeld enthousiasme diverse plannen. Ik vraag me af of àlle gildeleden/meesterkoks wel beseffen wat er gaande is. Bij een mislukking zal de titel meesterkok danig in diskrediet worden gebracht. (...) De BV Meesterkoks wordt niet bestuurd door economen of bedrijfskundigen maar door enthousiaste koks die eigenlijk geen tijd hebben om zich met de going-concern bezig te houden. Ze zwepen elkaar op en versterken elkaars euforisch gevoel". Een afvaardiging van het gilde-bestuur kwam me daarna de oren wassen. Waar haalde ik de euvele moed vandaan om kritiek te hebben op dingen waar ik geen verstand van had. We zijn nu nauwelijks twee jaar later en de bom is al gebarsten. De meesterkok die door zijn collega'als direkteur was aangesteld, hield er een eigen manier van boekhouden op na. Onlangs werd hij op staande voet op non-actief gezet en nam meteen daarna ontslag om gezondheidsredenen. Met diverse grote schuldeisers moest de BV Meesterkoks hals over kop regelingen treffen, in de hoop dat de enorme put nog ooit gedicht wordt. De titel "meesterkok" is, zoals verwacht en voorspeld, door het slijk gehaald. Los van deze ontwikkelingen zijn steeds meer meesterkoks ontevreden, bijvoorbeeld omdat leden van de BV Meesterkoks op televisie pakjes diepvriesspinazie openknippen. Ik heb respect voor de enkele meesters die hun gevelschild al van de muur hebben geschroefd. Het wordt tijd dat de harde bezem door het gilde wordt gehaald. Het wordt tijd dat de kleine oude garde die er tot nog toe de dienst uitmaakt, gebroederlijk ontslag neemt. Opdat jonge meesters hun titel nog kunnen redden. Weg met de zakkenvullerij, het amateurisme en de diepvriesspinazie. Voor een gilde is maar één taak weggelegd: het mooie vak promoten. Begin daar eindelijk eens aan!

Norbert Koreman

«

15-1-2007 @ 17:24